DTM

CEVAP: Ortak ticaret politikası, gümrük birliği çerçevesinde giderek gelişen bir şekilde tek ve ortak kuralların geçerli olduğu birleşik bir pazar yaratmak amacıyla dış ticaret politikalarının ortak kurallar ve politikalar üzerine inşa edilmesi zorunluluğundan doğmuştur.

Bu zorunluluk ayrıca GATT'ın XXIV'üncü maddesinde de ifade edilmektedir.

SORU 85: Türkiye, Ortak Ticaret Politikası araçlarına uyum kapsamında AB'nin hangi mevzuatına uymak zorundadır?

CEVAP: Ortak Ticaret Politikası, malların serbest dolaşımı ilkesinin herhangi bir nedenle bozulmasını ve olabilecek trafik sapmalarının önlenmesini amaçlamakta ve ortak kuralların uygulanması sağlamak üzere bir çok mevzuatın kabul edilmesini gerektirmektedir.

Bu alanda uyum sağlanması gereken mevzuat ve yapılması gerekenler 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'nın 12'nci maddesinde sıralanmış bulunmaktadır. Bunlar kısaca;

ithalatta ortak kurallarla ilgili mevzuat;
bazı üçüncü ülkeler kaynaklı ithalatta ortak kurallarla ilgili mevzuat;
miktar kısıtlamalarının idaresi ve dağıtımındaki kurallarla ilgili mevzuat;
dampingli ve sübvansiyonlu ithalata karşı korunmayla ilgili mevzuat;
Yeni Ticaret Politikası Aracı ile ilgili mevzuat;
ihracatta ortak kurallarla ilgili mevzuat;
resmi destekli ihracat kredileriyle ilgili mevzuat ;
tekstil ve konfeksiyon için dışarda işleme rejimine ilişkin mevzuat;
tekstil ve konfeksiyon ithalatında ortak kurallara ilişkin mevzuat;
otonom düzenlemelerle gerçekleştirilen tekstil ürünleri ithalatına ilişkin

mevzuat;

olarak sıralanabilir. Bu mevzuatın büyük bir kısmı ile ilgili uyum çalışmaları tamamlanmış ve yayımlanmış bulunmaktadır.

İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri

SORU 86: Ortak Ticaret Politikası kapsamında çıkartılan mevzuat, zarar veya zarar tehdidi yaratan ithalat karşısında üreticilere ne gibi korunma sağlamaktadır?

CEVAP: Halihazırda çıkartılmış olan veya hazırlıkları sürmekte olup yayımlanmasını müteakip yürürlüğe girecek olan mevzuat;

1. İthalatın yerli üreticilere ciddi zarar veya zarar tehdidi yaratacak miktar ve/veya şartlarla yapılması halinde ithalatta gözetim ve miktar kısıtlamaları; (gözetim ve korunma önlemleri, genel mevzuatın yanısıra belirli üçüncü ülkelerden yapılan ithalat ile tekstil ürünleri için ayrı bir mevzuat çerçevesinde düzenlenmektedir),

2. Dampingli veya sübvansiyonlu ithalata karşı anti-damping vergisi veya telafi edici vergi;

3. Haksız ticari uygulamalara karşı tavizlerin geri çekilmesi, miktar kısıtlaması uygulanması veya diğer ticaret politikası önlemleri,

gibi tedbirleri öngörmektedir.

SORU 87: Gözetim ve korunma önlemi nedir ?

CEVAP:

Gözetim: Bir malın ithalatının yerli üreticilere zarar verecek veya zarar tehdidi yaratacak miktar ve/veya şartlarda artması halinde, ithalatın, Dış Ticaret Müsteşarlığı'nca düzenlenecek "Gözetim Belgesi" ile izlenmesine yönelik bir uygulamadır. Gözetime tabi ürünlerin ithalatında miktar ve/veya değer sınırlaması olmayıp, her isteyen ithalatını gerçekleştirebilmektedir.

Korunma önlemi: Bir malın ithalatının yerli üreticilere ciddi zarar verdiğinin yapılacak soruşturma sonucunda tespit edilmesi halinde, sözkonusu zararı ortadan kaldırmak amacıyla ve sadece zararla sınırlı kalmak üzere, ithalatın miktar ve/veya değerinde kısıtlama yapmaktır.

Gözetim ve korunma önlemlerinin uygulanması safhasında ülke menfaatleri gözönünde bulundurulmaktadır.

Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülkelere yönelik uygulamalarda ithalatın artan miktarı ve şartları birlikte ele alınmaktadır. Gecikmenin telafisi güç zararlara neden olması ihtimalinin bulunduğu kritik durumlarda, soruşturma sonucu beklenmeden geçici acil önlem alınması da mümkündür.

Korunma önlemi olarak;

- daha önce verilmiş gözetim belgelerinin geçerlik süreleri sınırlandırılabilir.

- ithalat belli miktar ve/veya değer olarak miktar sınırlamasına tabi tutularak Dış Ticaret Müsteşarlığının iznine bağlanabilir. İzne bağlanan mal, ancak ithal lisansı/izin belgesi ile ithal edilebilir.

Gözetim ve korunma önlemleri alınmasına imkan tanıyan mevzuat şunlardır:

1. İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri ile Kota İdaresi ve Tarife Kontenjanı Hakkında Karar ve Yönetmelik (GATT'a entegre edilen tekstil ürünleri de bu mevzuat kapsamında değerlendirilir),

2. Belirli Ülkeler Menşeli Malların İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve Yönetmelik,

3. Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri hakkında Karar ve Yönetmelik,

4. İkili Anlaşmalar, Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve Yönetmelik.

SORU 88: Gözetim veya korunma önlemi otomatik olarak mı alınmaktadır?

CEVAP: Hayır. Önlemler için gerekli inceleme ve soruşturmanın başlatılması için, ilgili gerçek ve tüzel kişiler veya bağlı bulundukları Meslek Kuruluşları ve Odaların, başvuru formunu tam ve usulune uygun doldurmak suretiyle İthalat Genel Müdürlüğüne başvurmaları gerekmektedir.

Başvuru sonrası yapılan ön inceleme ve soruşturma sonrasında önlem alınabilmektedir.

SORU 89: İthalatın miktar ve/veya değer kısıtlamasına tabi tutulması halinde kota dağıtımı kim tarafından ve ne şekilde yapılacaktır ?

CEVAP: Belirlenen kota ve tarife kontenjanlarının dağıtımı Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından mevzuatta belirlenmiş usullere göre yapılacaktır.

Buna göre, kota dağıtımı;

-geleneksel ticaret akışı yöntemi,

-başvuru sırasına göre eşit oranda kota tahsis yöntemi,

-talep edilen miktar ve/veya değerlerle orantılı tahsis yöntemi,

-Müsteşarlıkça ürünün yapısı ve ekonomik miktarları dikkate alınarak belirlenen yöntem,

çerçevesinde yapılacaktır. Birden çok yöntemin birarada kullanılması da mümkündür.

Kota tahsisi için başvuruların, belirtilen süreler içerisinde ve gerekli belgelerle Dış Ticaret Müsteşarlığına yapılması gerekmektedir.

SORU 90: Tarife kontenjanı ne demektir?

CEVAP: Tarife kontenjanı, bir mal veya mal grubunun ithalatında uygulanmakta olan gümrük vergisi oranlarında, belirli bir miktar veya değer için indirim yapılması veya muafiyet sağlanmasını ifade eder.

SORU 91: Belirli Ülkeler Menşeli Malların İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve Yönetmelik kapsamında kabul edilen mevzuat ile amaçlanan nedir?

CEVAP: Mevzuat, ticareti devlet eliyle yürüten ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) üyesi olmayan ülkelerden yapılan ithalatta, belirli koşulların yerine gelmesi şartına bağlı olarak korunma önlemi alınmasına olanak sağlamaktadır.

Ayrıca, istatistiksel verilerin hızla elde edilmesine ve ithalatın önceden izlenmesine yönelik olarak ithalat gözetime tabi tutulabilecektir. Acil durumlarda ise korunma önlemi derhal alınabilecektir.

Bu Karar, şu ülkeler menşeli malların ithalatında uygulanacaktır (başka bir mevzuat kapsamında düzenlenen tekstil ve konfeksiyon ürünleri hariç) aşağıda belirtilen ülkeler menşeli malların ithalatında uygulanacaktır:

- Azerbaycan, Arnavutluk, Beyaz Rusya, Ermenistan, Çin Halk Cumhuriyeti, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Kuzey Kore, Moğolistan, Moldova, Özbekistan, Rusya Federasyonu, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna, Vietnam.

Ortak Ticaret Politikasına uyum kapsamında sadece Çin Halk Cumhuriyetine karşı otonom olarak gözetim ve kota uygulanacak ürünlerle ilgili Tebliğler yayımlanmıştır. Diğer ülkeler bakımından bir kısıtlama sözkonusu değildir.

SORU 92: Bu ülkelere karşı neden ayrı bir mevzuat hazırlanmıştır?

CEVAP: DTÖ üyesi olmayan bu ülkelere karşı gerekli hallerde tedbir alınmasına ilişkin olarak izlenilecek prosedür, bazı hallerde, DTÖ üyesi olan ülkelere karşı uygulanacak olan prosedürden ayrılmaktadır. Bu nedenle ayrı bir mevzuat hazırlanmıştır.

SORU 93: Çin Halk Cumhuriyetine karşı, yayımlanan Yönetmelik veya Tebliğ kapsamında yer alan ürünler dışında kota uygulamasına gidilebilir mi?

CEVAP: Evet, gidilebilir. Ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi nedeniyle bu ülkeden yapılan ithalata karşı önlem alınmasına yönelik olarak başvuruda bulunulduğu ve soruşturma sonucunda önlem alınması gerekli görüldüğü takdirde, diğer ürünlerde de önlem alınabilecektir.

SORU 94: Bu ülkelere karşı uygulanacak kotalar nasıl dağıtılacaktır?

CEVAP: Bu dağıtım, genel kota ve tarife kontenjanı dağıtımı usulleri çerçevesinde yapılacaktır.

Damping ve Sübvansiyonlu İthalata Karşı Korunma

SORU 95:Dampingli veya sübvansiyonlu ithalata karşı korunma hangi mevzuatla ve nasıl sağlanacaktır ?

CEVAP: Dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın üretim dalı üzerinde neden olduğu zararın önlenebilmesi için, 3577 sayılı Kanun, 89/14506 sayılı Karar ve Yönetmelikten oluşan "İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkındaki Mevzuat" ile DTÖ ekinde yer alan Anti-damping Anlaşması ve Sübvansiyonlar Anlaşmasının hükümlerine göre işlem yapılmaktadır.

Bu kapsamda, dampinge veya sübvansiyona konu ithalatın neden olduğu zararın önlenebilmesini teminen, sırasıyla dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi uygulamaya konulabilmektedir

Diğer taraftan, Dünya Ticaret Örgütünü Kuran Anlaşma Ekinde yer alan Anti-Damping ve Sübvansiyonlar Anlaşmaları ile ilgili Avrupa Birliği mevzuatına uyum amacıyla hazırlanan Kanun Değişikliği Tasarısı, T.B.M.M.'ne sevk edilmiştir. Tasarının yasallaşması sonrasında değiştirilmiş 3577 sayılı Kanun, yeni Karar ve Yönetmelikten oluşacak mevzuat yürürlüğe konulacaktır.

SORU 96: Gümrük Birliği ile Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye karşı uyguladığı damping vergileri kaldırılmış mıdır?

CEVAP: Hayır. Damping vergilerinin askıya alınması için 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararında belirtilen hususlara Türkiye tarafından uyum sağlanması gerekmektedir. Ortaklık Konseyi Kararının 42'inci maddesine göre, korunma tedbirleri dışındaki tüm ticari korunma tedbirleri (anti-damping uygulamaları dahil); Türkiye'nin, Avrupa Birliğinin iç pazarla ilgili rekabet, devlet yardımlarının denetimi ve diğer konulardaki müktesebatı benimsemiş ve etkin biçimde uygulamaya koymuş olması ve dolayısıyla haksız rekabete karşı iç pazardakine eşdeğer bir koruma sağlaması koşuluyla yine bir Ortaklık Konseyi Kararı ile askıya alınabilir.

Ancak, anti-damping vergilerinin bundan sonraki uygulamalarına yönelik olarak, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında Katma Protokolün 47'nci maddesi işletilecek ve taraflar arasında erken uyarı sistemi uygulamaya sokulacaktır.

Diğer taraftan, ürünlerine karşı anti-damping vergisi uygulanan firmalarımızın, bu verginin yürürlükten kaldırılması amacıyla Avrupa Birliği'nin ilgili mevzuatında öngörülen gözden geçirme prosedürünün işletilmesi için başvuru yapma hakları da imkan dahilinde bulunmaktadır.

SORU 97: Avrupa Birliği ile Türkiye, üçüncü ülkelere ortak damping vergisi uygulayacaklar mıdır?

CEVAP: Hayır. 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararına göre, üçüncü ülkelere karşı alınabilecek dampinge karşı önlemler için ortak hareket edilebileceğine ilişkin olarak Türkiye ile Avrupa Birliği arasında herhangi bir düzenleme ve mekanizma bulunmamaktadır. Bu nedenle, her iki taraf da kendi mevzuatını bağımsız bir şekilde uygulayabilecektir.

SORU 98: Türkiye, Avrupa Birliğinin damping vergilerini üstlenecek midir?

CEVAP: Türkiye bu vergileri otomatik olarak üstlenmeyecektir. Aynı ülkeye karşı, aynı üründe yerli üreticiler tarafından damping şikayetinde bulunulması ve dampingin tespit edilmesi halinde önlem alınabilecektir.

Dampinge karşı vergi, tespit edilecek damping oranına göre, farklı oranlarda uygulanabilecektir.

SORU 99: Avrupa Birliği'nin uyguladığı anti-damping vergileri ne zaman tahsil edilecektir?

CEVAP: Anti-damping vergisine tabi Türk ürünlerinin ve serbest dolaşıma Türkiye üzerinden giren üçüncü ülke ürünlerinin Avrupa Birliği pazarına yönelmeleri halinde, bu ürünlerin Avrupa Birliğine ithalleri sırasında bu vergilerin ödenmesi gerekmektedir.

Türkiye tarafından anti-damping vergisine tabi tutulmuş olan Avrupa Birliği ürünlerinin veya Avrupa Birliği üzerinden serbest dolaşıma giren üçüncü ülke ürünlerinin Türkiye'ye ithalatında da bu vergiler tahsil edilecektir.

Haksız Ticari Uygulamalara Karşı Önlem (New Commercial Policy Instruments)

SORU 100: Türkiye'nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Karar ve Yönetmelik kapsamındaki mevzuatın amacı nedir?

CEVAP: Bu mevzuat ile, uluslararası yükümlülük ve prosedürlere, özellikle Dünya Ticaret Örgütü çerçevesinde öngörülenlere uygun olması şartıyla, üçüncü ülkelerin ihracatlarındaki haksız ticari uygulamaları sonucunda, Türkiye pazarındaki üreticileri olumsuz etkileyen veya Türkiye'nin ihracat pazarlarındaki ihracat performansına olumsuz etkisi olan durumların hasıl olması halinde, bu haksız ticari uygulamaların neden olduğu zararın giderilmesi ve Türkiye'nin ticari haklarının korunmasına yönelik olarak izlenecek prosedürlerin ve bu kapsamda alınabilecek ticari önlemlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır.

SORU 101: Şikayet usul ve esasları nelerdir?

CEVAP:

a) Türk pazarına etkisi olan haksız ticari uygulamalar nedeniyle zarar gördüğüne inanan gerçek veya tüzel kişiler ya da tüzel kişiliği haiz olmayan kuruluşlar ilgili sanayi adına yazılı olarak şikayette bulunabilirler.

b) Diğer bir ülke pazarında etkisi olan haksız ticari uygulamalar sonucunda zarar gördüğünü iddia eden herhangi bir Türk müteşebbisi veya kuruluş, bir veya birden fazla Türk müteşebbisi adına yazılı şikayette bulunabilir.

Şikayetlerin yeterli delilleri kapsaması gerekmektedir.

SORU 102: Ticari engel, olumsuz ticari etki ve Türk müteşebbisi ne demektir?

CEVAP: Ticari engel, diğer ülkeler tarafından uygulamaya konulan ve devam ettirilen ve uygulanması nedeniyle uluslararası ticaret kurallarının bir karşılık verme hakkını tanıdığı her türlü haksız ticari uygulama anlamındadır.

Olumsuz ticari etki ise, diğer bir ülke pazarında uygulamaya konulan bir ticari engelin, herhangi bir ürün veya hizmet açısından, Türk müteşebbisleri üzerinde neden olduğu veya neden olma tehdidinde bulunduğu ve Türk ekonomisi veya bir sektörün ekonomik faaliyetleri üzerinde zarara yol açacak maddi etkileri ifade etmektedir.

Türk müteşebbisi , bu mevzuat açısından ticari engele konu olan ürünün üretimi veya hizmetin sağlanması ile doğrudan ilgili ve Türk mevzuatına uygun bir biçimde sicile kayıtlı işyeri, yönetim merkezi veya ana iş merkezi Türkiye'de bulunan firma veya ortaklıkları ifade etmektedir.

SORU 103: Ticari hakların korunması ile ilgili önlem nasıl alınır?

CEVAP: İncelemeye başlanılmasından sonra, Türkiye'nin yükümlülüklerinin öncelikle uluslararası danışma ve uyuşmazlıkların çözümü prosedürünü izlemesini gerektirdiği hallerde sözkonusu prosedüre başvurulacaktır.

Bu prosedürler tamamlandıktan sonra ve bunun dışında kalan hallerde, ticari engellerden kaynaklanan zararın ve olumsuz ticari etkilerin ortadan kaldırılması amacıyla, ülke çıkarları açısından gerekli görülmesi halinde mevzuatta sıralanan ve tavizlerin askıya alınması veya geri çekilmesi, miktar kısıtlamalarının konulması veya ithalat veya ihracat koşullarının değiştirilmesi gibi önlemler, mevzuatta belirtildiği şekillerde alınabilir.

Ancak, uluslararası uyuşmazlıkların çözümü prosedürünün talep edilmesi halinde, bu prosedür sonucu uygulamaya konulacak ticari önlemler, bu konuda yetkili kılınacak olan uluslararası uyuşmazlıkların çözümü organının vereceği tavsiye kararı doğrultusunda kararlaştırılacaktır.