İŞLENMİŞ TARIM ÜRÜNLERİ SORU 121: İşlenmiş tarım ürünleri sistemi nedir? SORU 122: Hangi ürünler, işlenmiş tarım ürünleri arasında yer almaktadır? SORU 123: Tarım payı ve sanayi payı nedir? SORU 124: Türkiye'de sistem nasıl tesis edilmiştir? SORU 125: Sözkonusu işlenmiş tarım ürünlerine ait tarım payı İthalat Rejimine göre nasıl tahsil edilecektir? SORU 126: Bileşim Tablosu nedir? Hangi durumlarda kullanılması gerekli olmaktadır? SORU 127: Bileşim Tablosu nasıl kullanılacaktır? Ek kod nedir? SORU 129: İşlenmiş tarım ürünleri sisteminde üçüncü ülkelere nasıl bir işlem uygulanacaktır? SORU 131: İşlenmiş tarım ürünleri ithalatında gümrük işlemlerine ilişkin uygulamalar neler olacaktır? SORU 133: 1704
pozisyonlu şekerlemelerle birlikte pazarlanan oyuncaklar için tarifelendirme
ve vergilendirme nasıl yapılacaktır? CEVAP : İşlenmiş tarım ürünleri sistemi, ileri derece işlenmiş olmaları nedeniyle içerdikleri tarımsal ürünlerin koruması dışında bir sanayi korumasına ihtiyaç duyulan ürünlerde oluşturulmuş sistemdir. Bu sistemde amaç, temel tarım ürünlerinde var olan korumanın, İşlenmiş Tarım Ürünlerinin içerdiği temel tarım ürünleri bakımından da sürdürülmesini sağlayarak, bu ürünleri kullanan AB sanayicisinin haksız rekabetle karşılaşmasını önlemektir. Bu noktadan hareketle, işlenmiş tarım ürünlerindeki koruma, içerdikleri temel tarım ürünleri için ayrı ve sanayi koruması için ayrı olmak üzere iki bölümden oluşturulmuştur. Türkiye'de de AB mevzuatına uygun olarak Gümrük Birliği çerçevesinde işlenmiş tarım ürünleri sistemi tesis edilmiştir. Bu kapsamda işlenmiş tarım ürünlerindeki tarım ve sanayi payları tesbit edilmiş ve toplam korumanın sanayi payına tekabül eden kısmının Topluluğa karşı sıfırlanması öngörülmüştür. Sisteme göre Topluluk da, ülkemize karşı
daha önce sıfırlamadığı sanayi paylarındaki korumayı kaldıracaktır. Yeni
tesis edilen sistemle Türkiye, AB ülkelerine karşı sadece tarım payı uygularken,
üçüncü ülkelere sanayi koruması olarak Topluluğun ortak gümrük tarifesinin
yanısıra, Türkiye'nin mevcut koruması ve yerli fiyatlar esas alınarak
hesaplanan ve AB ülkelerinden farklı olacak bir tarım payı uygulayacaktır.
CEVAP : İşlenmiş tarım ürünleri
Roma Antlaşmasının tarım ürünleri ekinde yer almayan, bünyesinde temel
tarım ürünlerini (hububat, süt ve şeker) bulunduran ürünlerdir. Çikolata
ve şekerlemeler, çocuk mamaları, bisküvi ve pastacılık ürünleri, makarna,
dondurma, hazır gıdalar, ekmek mayası, margarin bu ürünlerden bazılarıdır.
CEVAP : Tarım payı, işlenmiş tarım ürünlerinin bünyelerinde bulunan
temel ürünlerin yerli üretimini korumayı amaçlayan bir koruma olup, dünya
fiyatları ile yerli fiyatlar arasındaki fiyat farkının temel ürünün işlenmiş
tarım ürünlerindeki kullanım oranı ile çarpılması suretiyle hesaplanmaktadır.
Tarım payı spesifik (ECU/100 kg) olarak belirlenmektedir. Sanayi payı
ise yerli imalatçıyı korumayı hedefleyen bir unsur olup, toplam korumadan
tarım payının çıkarılması suretiyle tesbit edilmektedir. Sanayi payı advalorem
(%) olarak belirlenmektedir. CEVAP : Sözkonusu ürünlerde Türkiye'nin daha önce Topluluktaki gibi herhangi bir ayrıma tabi olmayan mevcut koruması, benzer bir sistemle "tarım payı" ve "sanayi payı" şeklinde ikiye ayrılmış bulunmaktadır. Bazı ürünler dışında genel olarak, mevcut koruma üzerinden gidilerek yapılan hesaplamalarda; bir kısım üründe sisteme hemen uyulabileceği, bir kısmında ise, uyumun aşamalı olarak gerçekleştirilebileceği saptanmıştır. Sözkonusu sistem sonucu, sanayi payının kaldırılması ile korumada meydana gelecek olumsuz etkiyi azaltmak için, sanayi payının bir kısmının tarım payına ilave edilmesi ile ortaya çıkan yeni koruma oranlarının tedricen hedef tarım payına yaklaştırılması şeklinde bir uygulama sözkonusu olacaktır. Bu çerçevede sistemin üç ayrı kategoriye ayrılarak tesisine karar verilmiştir. Buna göre;
SORU 125: Sözkonusu işlenmiş tarım ürünlerine ait tarım payı İthalat Rejimine göre nasıl tahsil edilecektir? CEVAP : 31.12.1995 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan İthalat Rejiminin 9. maddesinin ilgili bölümü ile, III, IV ve V sayılı ekleri işlenmiş tarım ürünlerine ait uygulamaları içermektedir. Buna göre;
SORU 126: Bileşim Tablosu nedir? Hangi durumlarda kullanılması gerekli olmaktadır? CEVAP : Bileşiminde üç ve/veya daha fazla temel ürün bulunan işlenmiş tarım ürünlerinin tarım payları "Bileşim Tablosu" adı verilen bir tablo esas alınarak belirlenecektir (İthalat Rejimi Ek.1). Bileşim Tablosu mamülün bünyesine giren
bileşenlerin sütyağı, süt proteini, nişasta/glukoz ile sakkaroz/invert
şeker/isoglukoz miktarları esas alınarak hazırlanan ve verginin doğrudan
tesbitine yarayan bir tablodur. CEVAP : İthalat Rejimi 1 sayılı ekinde görülen Bileşim Tablosunda 7000 ile başlayan ve 7996 ile biten ek kodlar mevcuttur. Buna göre, ithalat sırasında yapılan beyanda
doğrudan yer alan ek kod veya deklare edilen sütyağı, süt proteini, nişaşta/glukoz
ile, sakkaroz miktarlarına göre tablodan bakılarak tesbit edilen ek kod,
Rejimin 2 sayılı ekindeki ilgili bölümde yerine konularak, ithalat sırasında
ödenecek tarım payı saptanır. CEVAP: İşlenmiş tarım ürünleri sisteminde bazı ürünler itibariyle hedef tarım payı uygulamasına hemen geçilirken, bir kısım üründe tarım payına ilave olarak belirlenmiş ek koruma bir indirim takvimi çerçevesinde sürecek ve hedef tarım payına bir kısım üründe 1.1.1997 tarihinde, bir kısmında ise 1.1.1999 tarihi itibariyle ulaşılacaktır. Bu durumda İthalat Rejiminin ekleri olan
III, IV, ve V sayılı listelerde yer alan T4 değeri hedef tarım payı değerlerini
verirken, T2 değeri ilave korumalı olarak ilk aşamada yapılan indirim
takvimi çerçevesinde ödenecek tarım payını (bu değer V sayılı liste ürünleri
için geçerlidir), T3 değeri ise; ikinci aşamada gerçekleştirilecek indirim
kapsamındaki tarım paylarını göstermektedir (Bu değer IV sayılı listede
yer alan ve uygulanmasına 9.7.1995 tarihinde başlanan işlenmiş tarım ürünleri
için geçerlidir). CEVAP: Yeni tesis edilen işlenmiş tarım ürünleri sistemi ile AB ve EFTA ülkelerine sanayi payı sıfırlanarak belli bir indirim takvimi sonunda ulaşılacak hedef tarım payı uygulanırken, üçüncü ülkelerden bu ürünlerin ithalatında Topluluğun ortak gümrük tarifesine ilave olarak, AB ve EFTA ülkeleri için geçerli olacak ilk indirim takvimindeki meblağlar seviyesinde bir tarım payı tahsil edilecektir. Dolayısıyla İthalat Rejiminde yer alan listelerde Bileşim Tablosu kullanılmasına gerek olmayan ürünlerde ilk indirim takviminde belirlenen vergiler, Bileşim Tablosu kullanılan ürünlerde ise; T2 olarak belirtilen değerler (karşılığı olan vergiler) üçüncü ülkeler için geçerli olacak tarım paylarını göstermektedir. Bu durumda uygulanmasına 1.1.1996 itibariyle
başlanan III sayılı liste kapsamı ürünlerde tarım payları AB, EFTA ülkeleri
ve üçüncü ülkeler için aynı olurken, IV ve V sayılı listede yer alan ürünlerde
farklı olacaktır. Ancak uygulanmasına 1.1.1996 da başlanan V sayılı liste
kapsamı ürünlerde de; ilk indirimin yapılacağı 1.1.1997 tarihine kadar
üçüncü ülkelerle AB ve EFTA ülkelerine uygulanacak tarım payları aynı
olacak, bu tarihten sonra AB ve EFTA ülkeleri için tarım payında bir indirim
olurken üçüncü ülkeler için uygulanacak olan tarım payı aynı düzeyde kalacaktır.
CEVAP: İşlenmiş tarım ürünleri kapsamında yer alan ve sadece sanayi
payı ile korunan bir grup üründe ise (viski, konyak, cin gibi yüksek alkollü
içkiler, bira, kakao, işlenmiş tütün ürünleri gibi) Gümrük Birliğinin
yürürlüğe girmesiyle ad-valorem vergilerin Toplulukla karşılıklı olarak
sıfırlanması sözkonusu olduğundan, bu ürünler sanayi ürünü gibi mütalaa
edilmekte olup İthalat Rejiminin II sayılı listesinde yer almakta ve bu
ürünlerdeki mevcut gümrük vergisi ve fon sıfırlanmış bulunmaktadır. CEVAP:
Gümrük Birliği çerçevesinde tesis edilen işlenmiş tarım ürünlerinin ithalatı
sırasında yapılması gereken birtakım analizler sözkonusudur. Bu konudaki
uygulamalara ilişkin açıklamalar 28.12.1995 tarih ve 22507 sayılı Resmi
Gazete'de Gümrük Müsteşarlığının Gümrük Genel Tebliği (Giriş Rejimi) Seri
No: 10 kapsamında yayımlanmıştır. CEVAP: Bazı özel ürünlerde, örneğin içinde oyuncak bulunan çikolatalarda tarifelendirme, sadece bu ürüne mahsus olmak üzere, Gümrük İşbirliği Konseyince bu tür çikolatalar hakkında alınan ve sözkonusu ürünleri tamamıyla çikolata olarak değerlendiren karara dayanılarak yapılmaktadır. Bu çerçevede ürün oyuncak ve çikolata
ayrımı yapılmaksızın çikolata addedilmekte, vergilendirilmesi ise; toplam
ağırlıktan oyuncağın ağırlığının düşülmesiyle geri kalan net çikolata
ağırlığı üzerinden yapılmaktadır. CEVAP: Bir önceki soruda sözü edilen, içinde oyuncak bulunan çikolatalar dışındaki tüm karışık ürünlerin tarım payı tahsilatında Gümrük İşbirliği Konseyince alınmış kesin bir karar yoktur. Bu ürünlere ilişkin uygulamalar Ortak Gümrük Tarifesinin sözkonusu ürünlerin yer aldığı bölümlerin notlar kısmındaki açıklamalar çerçevesinde yapılmaktadır. Açıklamalar kısmında bir başka ürünle karışık halde ithal edilmeleri halinde, tarım payına tabi ürünlere ait vergilerin hangi yöntemle hesaplanacağı belirtilmektedir. Bu amaçla öncelikle ilgili ürünün hangi tarife pozisyonu altında değerlendirileceğine karar verilmesi gerekmekte olup, bu işlem Ortak Gümrük Tarifesi Yönetmeliğinin I. bölümü "Genel Kurallar" kısmında (Madde 3/a,b,c) belirtilen karışık ürünlerin pozisyon tesbitine ilişkin hükümlere istinaden yapılmaktadır. Anılan hükümlere göre, karışık ürünün pozisyonu 1704 olarak belirlenirse, Ortak Gümrük Tarifesinin 17. bölümünün 5 sayılı Ek açıklaması gereğince ürünün bütün olarak ağırlığı içindeki şekerleme miktarı esas alınarak, yalnızca tarım payı tahsilatı yoluna gidilmektedir. Buna karşılık genel kurallara göre karışık ürünün pozisyonu 9503 (oyuncak) olarak belirlenirse, tarım payı tahsili yoluna gidilmemekte ve yalnızca tabi olduğu ad-valorem vergi tahsil edilmektedir. Bu bağlamda, karışık ürünlerin tarife pozisyonu tesbitinin, oyuncak ve şekerleme bölümlerinin ağırlıkları, oyuncağı tipi ve niteliği, şekerlemenin tipi ve niteliği gibi değişken unsurlar değerlendirilmek suretiyle her ürün partisi için ayrı ayrı yapılması gerekecektir. |