DEMİR-ÇELİK ÜRÜNLERİ (AKÇT) SORU 176: "AKÇT" nedir ve hangi ürünleri kapsamaktadır? SORU 177: Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun geleceği ne olacaktır? SORU 178: Türkiye'nin AKÇT ile ilişkileri ne durumdadır? SORU 179: Parafe edilen Anlaşmanın başlıca hükümleri nelerdir? SORU 180: Bu Anlaşma ile, Türkiye'nin AB dışındaki ülkelerle AKÇT ürünleri ticareti etkilenecek midir? SORU 181: Bu Anlaşmanın işlerliği ile ilgili uygulama koşulları taraflar arasında nasıl tesbit edilecektir? SORU 183: Türkiye, AKÇT Anlaşması ile ne gibi makro çıkarlar sağlayabilir? SORU 184: AKÇT
ürünlerinde AB ile imzalanacak olan Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında
gümrük vergileri tedrici olarak 3 yıl içinde sıfırlanacak olan AKÇT ürünleri
hangileridir? CEVAP: AKÇT (Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu), İkinci Dünya Savaşının bitiminden hemen sonra, öncelikle savaş sanayiinin başlıca girdilerinden olan ve özellikle Avrupa'da pek çok kez sürtüşme ve savaşlara yol açan kömür ve demirin üretim ve kullanımlarının denetim altına alınması düşüncesinden hareketle 1951 Paris Anlaşması ile Fransa, Almanya, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg'un katılımıyla kurulmuştur. AKÇT Anlaşması uyarınca, kömür de dahil
olmak üzere, sadece tek aşamalı üretim işleminden geçen belirli demir-çelik
hammadde veya ara ürünleri (demir çelik çubuklar, filmaşin, kütük, slab,
saclar v.s. gibi) AKÇT mal listesi kapsamında yer almaktadır. İleri bir
işlemeye tabi ürünler ise (galvanizli dikişli ve kaynaklı tüp, borular,
somun, civata v.b.) AKÇT kapsamı dışındadır. CEVAP: 1951 yılında imzalanıp 1952 yılında yürürlüğe giren AKÇT'yi kuran Paris Anlaşması'nın süresi 2002 yılında dolmaktadır. AKÇT'nin geleceği ile ilgili olarak Avrupa
Birliğinin yaklaşımı, Anlaşmanın öngörülmüş olduğu şekilde 2002 yılında
kadar sürmesi, 2002 yılından sonra da AKÇT ürünlerinin diğer sanayi mallarında
olduğu gibi Tek Pazar kurallarına tabi olması şeklindedir. Bu durumda,
Türkiye ile AB arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması da sona erecek ve
AKÇT ürünleri Gümrük Birliğine tabi olacaktır. CEVAP: Türkiye ile Avrupa Birliği (eski adıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu) arasındaki ortaklık ilişkileri, 1970 yılında imzalanan Katma Protokol ile belirlenmiştir. Katma Protokol ile eş zamanlı olarak, 1970 yılında "Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Yetki Alanına Giren Maddelerle İlgili Çerçeve Anlaşma" imzalanmıştır. Ancak, çerçeve anlaşmanın uygulama usul, süre ve şartlarının daha sonra tesbiti öngörülmüştür. Anlaşmaya işlerlik kazandırılması amacı
ile 1994 yılı başından beri Türkiye ile AB arasında yürütülmekte olan
müzakereler 1995 yılı sonunda sonuçlandırılmış ve 21 Aralık 1995 tarihinde,
"Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nu Kuran Anlaşmanın Yetki Alanına
Giren Ürünlerin Ticaretine ilişkin Serbest Ticaret Anlaşması", Brüksel'de
parafe edilmiştir. CEVAP: 1. AKÇT ürünlerinde Türkiye ve AB, birbirlerine uyguladıkları gümrük vergilerini kaldıracaklardır. Anlaşmanın bir Serbest Ticaret Anlaşması olması nedeniyle, Türkiye'nin üçüncü ülkelere karşı Topluluğun Ortak Gümrük Tarifesini uygulama zorunluluğu yoktur. Avrupa Birliği, Türk menşeli bütün AKÇT ürünleri için gümrük vergilerini hemen kaldıracaktır. Ancak, Türkiye özellikle uzun demir çelik ürünleri ile bazı alaşımlı çelik ürünlerindeki gümrük vergilerini (140 üründe) 3 yıl içerisinde tedricen AB menşeli ürünler için sıfıra çekecektir. Bu suretle Türkiye, bu ürünlerin yerli üreticilerine bir intibak süresi tanımaktadır. 2. Türkiye - AB AKÇT Anlaşması'nın hükümleri sadece Türk ve AB menşeili ürünler için geçerli olacaktır. Bu amaçla, Anlaşma ekine menşe tesbit kurallarının belirlendiği bir Protokol eklenmiştir. 3. Türkiye, AKÇT ürünleri ile ilgili rekabet ve devlet yardımı (teşvik) mevzuatını, AB'ninkine uyduracaktır. Ancak Türkiye, demir-çelik sektörü içindeki yeniden yapılanmaya ve uzun ürünlerden yassı ürünlere dönüşüme yönelik yatırımlara, istisnai olarak 5 yıl süre ile teşvik verebilecektir. 4. Taraflardan birisi tarafından damping uygulandığının tesbit edilmesi halinde, zarar gören taraf Katma Protokol ve 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'nda yer alan ilgili hükümlere benzer şekilde önlem alabilecektir. Türkiye ile Topluluk arasında ortaya çıkabilecek damping iddialarının bir erken uyarı sistemi çerçevesinde soruşturma açılmadan sona erdirilmesine imkan tanınmaktadır. 5. Taraflar arasında Anlaşmanın uygulanmasına
ilişkin olarak ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümü için, bir "tahkim
müessesesi" oluşturulmaktadır. CEVAP:
Hayır. Türkiye, üçüncü ülkelere karşı AB'nin Ortak Gümrük Tarifesi'ni
uygulama sorumluluğunda değildir. Bu ülkelere karşı, gümrük vergisi ve
eş etkili diğer tedbirleri bağımsız olarak uygulamaya devam edecektir.
CEVAP: Anlaşma gereğince bir Ortak Komite tesis edilmektedir. Tarafların
temsilcilerinden oluşacak bu Komite, karşılıklı görüş ve bilgi değişiminde
bulunacak, tavsiyeler geliştirecek ve Anlaşmanın işlerliğini geliştirici
görüşler verecektir.
CEVAP: Genellikle uzun mamuller ile alaşımlı çelik ürünlerinin
oluşturduğu 140 kalem AKÇT ürünü, Türkiye'deki yerli üretimin uyum sağlayabilmesi
amacıyla, 3 yıl süreyle ithalata karşı korunacaktır. Bu ürünlerin ithalatında
1996 yılında uygulanacak gümrük vergisi oranları, 1996 yılı İthalat Rejimi'nde
yer almaktadır. CEVAP: Türk demir-çelik
sektörü, Avrupa Birliği gibi büyük bir pazara ürünlerini gümrüksüz ihraç
etme imkanına sahip olmaktadır. Son yıllarda büyük aşamalar kaydeden ve
en son teknolojiye sahip bulunan bu sektörde, kalite ve maliyet avantajlarından
yararlanarak bu pazarda kendine önemli bir yer edinebilecektir. Özellikle
uzun mamullerde kapasite fazlası bulunan sanayiimiz, bu atıl kapasiteyi
değerlendirme imkanı elde edecektir. CEVAP: Gümrük vergileri 3 yıl içinde tedricen sıfırlanacak AKÇT ürünleri listesi Ek'de yer almaktadır. |